Wielka wojna z zakonem krzyżackim - daty, przyczyny, przebieg, skutki. aktualizacja: 01.11.2023. 0 4,5 /5. 15 lipca 1410 roku rozegrała się bitwa pod Grunwaldem. Połączone siły polskie, litewskie i ruskie, „goście” i najemnicy z Czech i Moraw odnieśli zwycięstwo nad Zakonem. Na polu bitwy poległ wielki mistrz zakonu krzyżackiego Konstytucja 3 maja to w rzeczywistości trzy akty, ponieważ włączono do niej także uchwalone w marcu 1791 r. prawo o sejmikach. Pozbawiono w nim szlachtę nieposesjonatów praw politycznych. W związku z głosowaniem większością głosów na sejmikach, zwożono odpowiednią liczbę wyborców, którzy postępowali zgodnie z wolą patrona. Przyczyny, przebieg oraz skutki wielkiej rewolucji francuskiej. Zapraszamy do lektury części siedemnastej w serii naszego portalowego Vademecum! Przyczyny Portret króla Ludwika XVI Rewolucja francuska, która miała miejsce we Francji w latach 1789–1799, często określana bywa mianem wielkiej rewolucji. W czasie jej trwania doszło do wielu głębokich zmian polityczno-społecznych oraz We wrześniu 1793 r. zwołano do Grodna sejm. Wojska rosyjskie otoczyły gmach, w którym odbywały się obrady, a posłowie zastraszeni aresztowaniami i konfiskatą majątków zgodzili się uznać haniebny trakt, czym przypieczętowali II rozbiór Polski. Po tym wydarzeniu przywrócono Radę Nieustającą, a sejm i król zostali pozbawieni Konstytucja 3 maja urosła w historiografii polskiej do rangi świętości narodowej, której w żaden sposób nie powinno się krytykować. Do dzisiaj odczuwamy skutki utraty niepodległości Pierwsza w Europie, druga na świecie. Konstytucja 3 Maja. Kategoria: Nowożytność. Data publikacji: 02.05.2021. Autor: Maciej Danowski Przy tekście pracowali także: Maria Procner (redaktor) Maria Procner (fotoedytor) Konstytucja 3 Maja rodziła się w atmosferze sporów politycznych, a jej uchwalenie okazało się ciężkim orzechem do 6pUep. Przyczyny zamachu majowego Do kryzysu parlamentarnego w 1926 roku doprowadziło kilka czynników. Przede wszystkim na polskiej scenie politycznej funkcjonowało bardzo wiele partii – w 1925 roku było ich 96. Sytuacja narodowościowa wpływała na to, ze obok partii polskich powstawały partie mniejszości narodowych. W związku z wielopartyjnością trudno było zbudować w parlamencie trwałą większość, która pozwoliłaby na prowadzenie jednolitej i długofalowej polityki państwa. Nietrwałość większości parlamentarnej powodowała częste zmiany rządów (do 1926 roku funkcjonowało 14 gabinetów). Często wybuchały polityczne skandale i kwitła korupcja. Józef Piłsudski opowiadał się za ograniczeniem całego systemu parlamentarnego i wprowadzeniem silnie scentralizowanej władzy autorytarnej. Na problemy z budowaniem młodej demokracji nałożyły się niepowodzenia w polityce gospodarczej kolejnych rządów. Nieustabilizowanie rynku wewnętrznego, wojna celna z Niemcami, a także liczne strajki i manifestacje. Do kryzysu przyczyniły się także konflikty społeczne, porażki w polityce zagranicznej, szerzącą się korupcję, a także zaostrzenie konfliktów na tle narodowościowym. Impulsem do przeprowadzenia zamachu stało się powołanie przez prezydenta Stanisława Wojciechowskiego rządu Wincentego Witosa – Chjeno-Piasta, złożonego z przedstawicieli endecji, chadecji, NPR, PSL „Piast”.Przebieg zamachu majowego 10 maja 1926 roku minister spraw wojskowych – generał Lucjan Żeligowski – wydał rozkaz o koncentracji specjalnie dobranych wojsk w okolicach Rembertowa pod Warszawą. Dzień później pojawiły się pogłoski o zamiarze aresztowania Józefa Piłsudskiego. 12 mają oddziały wierne Marszałkowi podjęły marsz na Warszawę wraz z pułkami z Garwolina, Pułtuska i Ciechanowa (ok. 2 tysięcy żołnierzy, 3 baterie artylerii). Opanowały one Dworzec Wschodni, siedzibę MSW, siedzibę Dowództwa Okręgu Korpusu w Warszawie. O godzinie doszło do rozmowy Piłsudskiego z prezydentem Wojciechowskim na moście Poniatowskiego. Wynik dyskusji przekreślił szanse na pokojowe przejęcie władzy przez piłsudczyków. Relacja prezydenta Wojciechowskiego ze spotkania z Piłsudskim na moście Poniatowskiego ”Nadjechało auto z Piłsudskim i paru oficerami. Zbliżył się on sam do mnie, powitałem go słowami: stoję na straży honoru wojska polskiego, co widocznie wzburzyło go, gdyż uchwycił mnie za rękę i zduszonym głosem powiedział: - No, no! Tylko nie w ten sposób… Strząsnąłem jego rękę i nie dopuszczając do dyskusji: - Reprezentuję tutaj Polskę, żądam dochodzenia swych pretensji na drodze legalnej. – Dla mnie droga legalna zamknięta – wyminął mnie i skierował się do stojącego o kilka kroków za mną szeregu żołnierzy. Zrozumiałem to jako chęć buntowania żołnierzy przeciwko rządowi w mojej obecności, dlatego idąc wzdłuż szeregu do swego samochodu, zawołałem: - Żołnierze, spełnijcie swój obowiązek.” Między 12 a 14 maja w Warszawie trwały walki – między innymi na moście Kierbiedzia, Placu Zamkowym, Krakowskim Przedmieściu i Placu Saskim, zaś rząd przenosi się do Belwederu i oczekuje na dalszy rozwój wydarzeń. Wojskami wiernymi rządowi dowodzi generał Józef Malczewski, zaś obrona stolicy generał Rozwadowski. Prawowite władze nie dostają wsparcia z Krakowa, Lwowa (Sikorski) i Poznania. PPS ogłasza powszechny strajk, buntuje też kolejarzy, którzy utrudniają transport wojsk wiernych rządowi do stolicy. Pod wieczór 14 maja sytuacja wojsk rządowych jest beznadziejna – muszą się wycofać do Wilanowa. 14 maja 1926 roku rząd Wincentego Witosa oraz prezydent Wojciechowski podają się do dymisji. Na czele państwa staje marszałek Sejmu – Maciej Rataj, zaś nowym premierem Kazimierz Bartel. Działania zbrojne zostają zaniechane, a 15 maja zakończone. W sumie podczas zamachu majowego poległo 215 żołnierzy i 164 cywilów. Wspólny pogrzeb wszystkich poległych odbył się 17 maja w obecności nowego rządu Kazimierza Bartla i delegacji walczących oddziałów, co miało podkreślić jednakowe traktowanie ofiar obydwu stron. Skutki zamachu majowego 31 maja 1926 roku Zgromadzenie Narodowe sankcjonuje majowy zamach stanu, wybierając na prezydenta marszałka Józefa Piłsudskiego, który jednak odmawia przyjęcia stanowiska. Dla siebie zachowuje jedynie stanowisko ministra spraw wojskowych. 1 czerwca 1926 roku prezydentem zostaje wskazany przez Piłsudskiego Ignacy Mościcki. Piłsudski po zamachu majowym przenosi się do Belwederu. Prawno-ustrojowym następstwem zamachu majowego była nowelizacja konstytucji z 2 sierpnia 1926 roku (nowela sierpniowa) wzmacniająca role prezydenta. Ustawa zmieniająca i uzupełniająca konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z 17 III 1921 roku, tzw. nowela sierpniowa, z 2 VIII 1926 roku (…) Art. 3. Prezydent Rzeczypospolitej zwołuje, otwiera, odracza i zamyka Sejm i Senat. Sejm winien być zwołany na pierwsze posiedzenie w trzeci wtorek po dniu wyborów i corocznie najpóźniej w październiku na sesję zwyczajną. Prezydent Rzeczypospolitej może zwołać Sejm w każdym czasie na sesję nadzwyczajną wedle własnego uznania, a winien to uczynić na żądanie 1/3 ogółu posłów w ciągu dwóch tygodni. Art. 4. Prezydent Rzeczypospolitej rozwiązuje Sejm i Senat po upływie czasu, na który zostały wybrane (art. 11). Prezydent Rzeczypospolitej może rozwiązać Sejm i Senat przed upływem czasu, na który zostały wybrane, na wniosek Rady Ministrów umotywowanym orędziem, jednakże tylko raz jeden z tego samego powodu. Wybory odbędą się w ciągu 90 dni od dnia rozwiązania; termin ich będzie oznaczony bądź w orędziu prezydenta o rozwiązaniu Sejmu i Senatu, bądź w uchwale Sejmu lub Senatu. Art. 5. Prezydent Rzeczypospolitej ma prawo, w czasie gdy Sejm i Senat są rozwiązane, aż do chwili ponownego zebrania się Sejmu (art. 25), wydawać w razie nagłej konieczności państwowej rozporządzenia z mocą ustawy w zakresie ustawodawstwa państwowego. Rozporządzenia te nie mogą jednak dotyczyć zmiany konstytucji i spraw przewidzianych w art. 3 (…) Prezydent Rzeczypospolitej: I. Mościcki 6 sierpnia 1926 roku zostaje wydany dekret „O organizacji najwyższych władz wojskowych”. Podstawę polityczną nowej władzy stanowiła lewica (PSL „Wyzwolenie” - B. Miedziński, PPS – J. Moraczewski), skrzydło liberalne (K. Bartel, I. Mościcki, E. Kwiatkowski) oraz oficerowie z POW i II Oddziału Sztabu Generalnego – zwolennicy rządów silnej ręki (gen. E. Rydz-Śmigły, płk. F. Sławoj-Składkowski, płk. K. Świtalski). W marcu 1927 roku z chwilą uchwalenia budżetu zamknięto sesję Sejmu. Kadencja Sejmu wygasła 28 listopada 1927 roku. Zamach majowy umożliwił utworzenie w następnych wyborach Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem(BBWR) złożonego z konserwatystów, wiernych hasłom sanacji moralnej i ideologii prymatu państwa nad grupą i jednostką. BBWR stał się zapleczem przyszłych rządów, nazywanych często „rządami pułkowników”, współpracujących z Piłsudskim i do końca jego dni podległych decyzjom Marszałka. Dowiedz się więcej Komentarze artykuł / utwór: Geneza przebieg i skutki zamachu majowegoDodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem) Konstytucja 3 Maja przyjęła zasadę suwerenności Narodu i jego zwierzchnictwa oraz zasadę trójpodziału władzy, wprowadzoną przez Monteskiusza. Konstytucja utrzymała podział stanowy społeczeństwa. Uznała przywileje szlachty oraz szlacheckie swobody za „niewzruszone”. Przywileje konstytucja przyznała także przedstawicielom stanu mieszczańskiego. Dotyczyły one głównie prawa do nabywania dóbr oraz obejmowały zakaz więzienia mieszczanina bez sądowego wyroku. Mieszczanie uzyskali także prawo do piastowania urzędów państwowych. Umożliwiono im również nobilitację. Chłopi zostali wzięci pod opiekę rządu oraz prawa krajowego. Nie nadawała konstytucja chłopom wolności osobistej. Wyjątkiem byli zbiegli chłopi, którzy zdecydowali się powrócić do kraju. Wolność osobistą zagwarantowano również chłopom z innych państw, którzy zamierzali się osiedlić na terenie Polski. Konstytucja 3 Maja utrzymała dwuizbowy sejm wraz z jego stanowym charakterem. Izba Poselska składała się z 204 posłów, których wyłaniano no sejmikach przedsejmowych. Ustalono, że z każdej z trzech prowincji wybranych będzie 68 posłów. W skład komicji rządowych wchodzili przedstawiciele miast w liczbie 24. Mogli występować na sejmowym forum w sprawach dotyczących miast. Konstytucja uznawała posłów za reprezentantów całego narodu. W tej sytuacji swoją moc utraciły sejmikowe instrukcje. Sejm miał obradować w permanencji, a posłowie otrzymywali mandaty na całą kadencję sejmu, która trwała dwa lata. W tym czasie mogły się także odbywać nadzwyczajne sesje sejmowe. Obradom izby niższej sejmu przewodniczył marszałek, regulamin mówił o możliwości powołania komisji tzw. deputacji. Obrady sejmu mogły trwać 70 dni, jednak z możliwością przedłużenia tego terminu na kolejne 30 dni. Aby usprawnić obrady izby, projektu ustaw sejmowych były odsyłane do komisji, które rozpoczynały nad nimi dyskusje. Konstytucja wprowadził zasadę głosowania większością głosów. Porównując pozycję obu izb parlamentu, zauważamy ich nierówność, na niekorzyść Senatu. Rola dominująca przypadła Izbie Poselskiej. Do kompetencji polskiego sejmu należało głównie ustawodawstwo, nakładanie nowych podatków, zawieranie traktatów międzynarodowych oraz sprawowanie kontroli nad władza wykonawczą. Aby uniemożliwić częste zmiany konstytucji, ustawa zasadnicza przyjmowała, że rewizja jej postanowień może zostać dokonana tylko w trakcie obrad nadzwyczajnego sejmu konstytucyjnego, który zbierać się będzie co 25 lat. Ograniczeniu uległa liczebność członków izby wyższej sejmu. W skład Senatu wchodzili: 102 senatorów świeckich oraz biskupi i 30 ministrów. Przyjęto zasadę, że po śmierci króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, senatorowie zostaną powołani przez sejmiki z podwójnej liczby kandydatów. Obok liczby senatorów ograniczeniu uległy również uprawnienia Senatu. Izbie tej pozostawiono prawo weta zawieszającego w stosunku do uchwał Izby Poselskiej z dziedziny praw politycznych, cywilnych i karnych. Konstytucja pozbawiła monarchy statusu odrębnego stanu sejmującego. Nie mógł on także od tej pory sankcjonować ustaw. Utrzymano jedynie prawo inicjatywy ustawodawczej, z której korzystał wraz ze Strażą Praw. Do zadań króla należało nadal zwoływanie obrad sejmu. Otrzymał prawo nominacji wyższych urzędników państwowych oraz ministrów. Monarcha posiadał prawo łaski, któremu nie podlegały jednak sprawy z zakresu zbrodni stanu. Akty prawne przygotowane i uchwalone przez sejm, wychodziły w imieniu monarchy. Akty wydawane przez króla zostały obłożone wymogiem kontrasygnaty, czyli wymagały podpisu złożonego przez odpowiedniego ministra. Władza królewska w Polsce miała charakter dziedziczny w linii dynastii Wettinów. Po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego na tronie miał zasiąść elektor saski Fryderyk August. Po wygaśnięciu dynastii specjalny sejm miał dokonać wyboru nowej dynastii rządzącej. U boku króla funkcjonował Gabinet Królewski, który zajmował się stosunkami z Kościołem katolickim, a także sprawami Wielkiego Księstwa Litewskiego. Działała także Kancelaria Wojskowa. W latach 90-tych XVIII wieku zostały utworzone polskie placówki dyplomatyczne w Anglii, Holandii, Danii, Szwecji, Rosji, Prusach, Austrii oraz w Watykanie. Konstytucja osłabiła pozycję monarchy na tle innych organów władzy państwowej. Ustawa zasadnicza utworzyła w państwie polskim rząd, który nosił nazwę Straży Praw. Jej przewodnictwo dożywotnio sprawował król. Straż Praw była swoistego rodzaju gabinetem, który kierował całą administracją państwową. Obok króla, jako przewodniczącego zasiadał w niej prymas, który jednocześnie pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Edukacji Narodowej oraz pięciu ministrów. Sprawowali oni nadzór nad policją, pieczęcią, czyli nad sprawami wewnętrznymi państwa, trzeci z ministrów nad pieczęcią spraw zagranicznych, kolejny nad sprawami dotyczącymi wojny, piąty z ministrów nad skarbem i szósty był marszałkiem sejmowym, bez prawa głosu. Król mógł powoływać ministrów. Miało to miejsce podczas obrad sejmowych. Z chwilą gdy sejmujący nie wyrazili zgodny na daną osobę, król musiał w jej miejsce powołać inną. Do zadań Straży Praw należał nadzór nad przestrzeganiem prawa w kraju. Wydawane przez nią decyzje ukazywały się jako decyzje w imieniu króla, po dokonanej wcześniej kontrasygnacie. Konstytucja wymieniała cztery wielkie komisje rządowe: Edukacji Narodowej, Policji, Wojska i Skarbu. Wymienione komisje były wspólne dla Korony i Litwy. Nad nimi czuwała Straż Praw. Komisje miały charakter kolegialny i składały się z 14-15 komisarzy, których wybierał sejm na dwa lata. W konstytucji znalazły się również przepisy dotyczące wojska polskiego. W uchwale sejmowej przyjęto, że jego wielkość ma wynosić 100 tys. okazało się jednak, że aby zrealizować ten cel zabrakło środków. W tej sytuacji obniżono liczbę wojska do 65 tys. w 1788 r. powołano do życia Komisję Wojskową. Konstytucja 3 Maja nie określiła stosunku prawnego pomiędzy Polską a Litwą. Wielokrotnie w trakcie obrad sejmu wnoszono wnioski o zniesienie unii polsko-litewskiej. 20 października 1791 r. został wydany dokument pt. „Zaręczenie wzajemne Obojga Narodów”. Utrzymano w nim federacyjny charakter państwa, na zasadzie równości Litwy i Korony. W powyższym dokumencie uznano również podmiotowość Wielkiego Księstwa Litewskiego. Co trzeci sejm miał się odbywać w Grodnie. Na Litwie zostały zachowane urzędu centralne oraz skarb. W wyniku reform zaproponowanych przez Konstytucję 3 Maja Polska stała się nowoczesną monarchią konstytucyjną. Uchwalenie ustawy zasadniczej stało się podstawą do zmian ustrojowych jakie miały zachodzić w Polsce. Od dnia uchwalenia konstytucji do maja 1792 r. okres ten określany jest w historiografii jako ustrój Trzeciego Maja. Zwolennicy zmian byli przekonani, że odzyskana przez Polskę suwerenność ma stały charakter. Poparła ją również opinia publiczna, która nie zdawała sobie sprawy z zagrożenia ze strony Rosji. Dzień 3 Maja stał się najważniejszym dniem w polskim kalendarzu. Konstytucja jawiła się jako symbol dążeń o charakterze niepodległościowym oraz polskiej suwerenności. Historia Jak Polscy komuniści przygotowywali się do przejęcia władzy w powojennej Polsce? Dojście Hitlera do władzy Formy sprawowania władzy w starożytności Przyczyny dojścia do władzy bolszewików Demokracja szlachecka w Polsce Geneza demokracji szlacheckiejRozwój przywilejów szlacheckichSejm, jego funkcje i zadania, organizacjaTrzy stany sejmująceKonstytucja 3 maja wstępneOrganizacja władzy Konstytucja Księstwa Warszawskiego 1807Konstytucja Królestwa Polskiego 1815 r. Konstytucja 3 maja – historia Projekt Konstytucji 3 maja powstał dzięki współpracy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego ze stronnictwem patriotycznym, skupiającym dużą grupę posłów na sejm. Monarcha pracował nad tą ustawą ze swoimi stronnikami od końca 1790 roku. Celem ustawy rządowej miało być ratowanie Rzeczypospolitej, której terytorium zostało uszczuplone w wyniku I rozbioru przeprowadzonego przez Prusy, Austrię i Rosję w 1772 roku. Głównymi autorami Konstytucji 3 maja byli: wspomniany król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki oraz Hugo Kołłątaj. Co ciekawe, ustawę z 3 maja poprzedziły dwie ustawy z tego roku, które stanowiły integralną część Konstytucji. Były to odpowiednio ustawy z 24 marca, o reorganizacji sejmików oraz z 18 kwietnia, o sprawach mieszczan i ustroju miast. Jak pisze prof. Piotr Ugniewski w artykule "Jak uchwalono Konstytucję 3 Maja", przebieg sesji, rozpoczętej około południa, był wyreżyserowany. Na początku odczytano odpowiednio spreparowane depesze dyplomatyczne, ukazujące zmieniającą się na niekorzyść Rzeczypospolitej koniunkturę relacji międzynarodowych. Sejmującym podsuwano niejako wniosek, że w tej sytuacji bezpieczeństwo państwu zapewnić może tylko jego wzmocnienie przez uchwalenie nowej formy rządu. Na polecenie króla odczytano jej projekt. Wzbudził on wiele głosów sprzeciwu. Tego dnia król przemawiał trzykrotnie – zaznacza prof. Ugniewski. Poniatowski wskazywał pilną konieczność naprawienia dawnego ustroju. W końcu, gdy podniósł rękę na znak chęci zabrania głosu po raz czwarty, odebrano ten gest przypadkiem jako wezwanie do przyjęcia projektu przez aklamację. Co rzeczywiście w następstwie tego nieporozumienia nastąpiło. Odezwały się wtedy okrzyki "Wiwat król! Wiwat Konstytucja!". Stanisław August złożył od razu przysięgę na "Ustawę Rządową" na ręce biskupa krakowskiego, Feliksa Turskiego". Konstytucja 3 maja została przyjęta podstępem i w warunkach zamachu stanu. Miejscem obrad była Sala Senatorska Zamku Królewskiego w Warszawie. W trakcie prac Sejmu Czteroletniego wielu posłów, którzy byli stronnikami państw rozbiorowych (Rosji, Prus czy Austrii) sprzeciwiało się ustawie, jednak król Stanisław Poniatowski wraz ze swoimi współpracownikami uciekli się do fortelu. Idealną okazją do podstępu był dzień 3 maja 1791 roku, kiedy to wielu przeciwników konstytucji nie powróciło jeszcze z Wielkanocnego urlopu, bowiem obrady początkowo planowane były na piąty dzień maja. Konstytucja 3 maja – założenia Konstytucja 3 maja została zapisana w 11 artykułach, które poprzedzał uroczysty wstęp (preambuła). Ustawa Rządowa wprowadzała trójpodział władzy: na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Zapewniała ponadto prawo powszechnej wolności dla szlachty oraz mieszczaństwa. Regulowała prawa i obowiązki obywateli oraz zasady funkcjonowania władz państwowych. Bezpośrednio pod nazwą „Ustawa Rządowa” umieszczono apostrofę sakralną: „W imię Boga w Trójcy Świętej Jedynego”. Nie dziwi zatem, iż w pierwszej kolejności uregulowano zagadnienia wyznaniowe. Deklarowano wówczas wolność wyznań, traktując jednocześnie religię katolicką jako „narodową, panującą”, co odzwierciedlało jej uprzywilejowaną pozycję w życiu publicznym. Konstytucja 3 maja mówiła o pozostawieniu ustroju stanowego, osłabieniu pozycji magnaterii oraz usunięciu z sejmików szlachty gołoty. Mocą ustawy zasadniczej feudalny cenzus szlacheckiego urodzenia został ograniczony w prawie wyborczym przez dodanie burżuazyjnego cenzusu - posiadania. Nowy dokument wprowadził równość szlachty i mieszczaństwa, jednocześnie zapewniając ochronę chłopów przez państwo, łagodząc tym samym nadużycia pańszczyzny. Wolność osobistą otrzymali jednak tylko przybysze z zagranicy. Potwierdzono także opiekę władzy państwowej nad Żydami. Trzeciomajowa ustawa znosiła podział na Koronę i Litwę, naczelnym organem władzy pozostał oczywiście Sejm, który to otrzymał pełnię władzy ustawodawczej, prawo stanowienia budżetu i podatków, a także daleko posuniętą kontrolę rządu. Parlament miał się od tej pory składać z 204 posłów, wybieranych na sejmikach przez szlachtę posesjonatów oraz 24 tzw. plenipotentów miast, z ograniczonym głosem doradczym. Przy tym, rola Senatu została zmarginalizowana, a co najważniejsze – zniesiono liberum veto i zakazano konfederacji. Konstytucja z 3 maja 1791 roku osłabiła pozycję monarchy w systemie organów państwowych. Król przestał być bowiem odrębnym stanem sejmującym, choć nadal zwoływał Sejm. Utrzymał jednak prawo nominacji najwyższych urzędników i stosował prawo łaski. Funkcję wykonawczą miał sprawować król i odpowiedzialny przed Sejmem rząd, zwany Strażą Praw, który tworzył prymas oraz ministrowie policji, pieczęci (spraw wewnętrznych), skarbu, wojny i spraw zagranicznych. Ustawa zasadnicza zapewniała zasadę dziedziczenia tronu, likwidując jednocześnie wolną elekcję. Następcą tronu po Stanisławie Auguście miał być elektor saski Fryderyk August, wnuk Augusta III Sasa i jego potomkowie. Na wypadek śmierci króla lub niemożności sprawowania przez niego funkcji regencję miała sprawować Straż Praw po przewodnictwem królowej lub prymasa. Wszystkie akty prawne wymagały wówczas podpisu jednego z ministrów. Król oraz wspomniana Straż Praw mieli władanie nad ministerstwami: edukacji, policji, skarbu i wojska. Konstytucja 3 maja – Targowica Uchwalenie Konstytucji 3 Maja odbiło się szerokim echem w całej Europie. Król Stanisław August zyskał ogromne poparcie, aczkolwiek spowodowało to także opozycję republikanów oraz sprowokowało wrogość Imperium Rosyjskiego, które od 1768 roku było protektorem Rzeczypospolitej i gwarantem nienaruszalności jej ustroju. W praktyce Konstytucja 3 maja przestała obowiązywać 24 lipca 1792 roku, kiedy to król Stanisław August Poniatowski dołączył do konfederacji targowickiej. Oficjalnie utraciła swą moc 23 listopada 1793 roku. Wówczas Sejm grodzieński uznał Sejm Czteroletni za niebyły, co w konsekwencji spowodowało uchylenie wszystkich aktów prawnych przez niego zatwierdzonych, w tym rzecz jasna ustawy zasadniczej z 3 maja 1971 roku. Zakres tematyczny obowiązujący uczestników konkursu Polskie Powstania Narodowe dla obu poziomów jest identyczny. W testach dla Poziomu 1 i Poziomu 2 zostanie zastosowana różna skala trudności pytań. Zakres wymagań: Poziom 1 - szkoła podstawowa (kl. IV-VI)orazZakres wymagań: Poziom 2 - szkoła podstawowa (kl. VII-VIII)1. Polska i jej sąsiedzi w XVIII Rozbiory Sejm Wielki, Konstytucja 3 maja i wojna w obronie Powstanie kościuszkowskie: przyczyny, przebieg, Napoleon a spawa Ziemie polskie po Kongresie Powstanie listopadowe: przyczyny, przebieg, skutki, dyktatorzy, Powstanie krakowskie i rabacja Wiosna Ludów na ziemiach Powstanie styczniowe: przyczyny, przebieg, skutki, dyktatorzy i Europa wobec polskich powstań Walki o kształt niepodległego państwa polskiego:powstania śląskie,powstanie wielkopolskie,wojna polsko-bolszewicka literatura:1. Podręczniki do historii dla szkoły A. Chwalba, Historia Polski 1795-1918, Kraków S. Kieniewicz, A. Zahorski, W Zajewski, Trzy powstania narodowe, Warszawa S. Kieniewicz, Historia Polski 1795-1918 Warszawa Drogi do niepodległości. Ziemie polskie w dobie odbudowy państwa polskiego, pod red. Z. Karpusa, M. Wojciechowskiego, Toruń J. Pajewski, Odbudowa państwa polskiego 1914-1918, Warszawa A. Albert, Najnowsza historia Polski 1914-1993, I tom, lata 1914-1945, Warszawa W. Roszkowski, A. Radziwiłł, Historia 1789-1871 i 1871-1939, Warszawa Encyklopedie i słowniki ogólne i Leksykony Atlas historyczny. Przyczyny wojny polsko-rosyjskiej: - ustanowienie konstytucji i przyjęcie ważnych dla kraju reform, - próby uniezależnienia się przez Rzeczpospolitą, - wewnętrzne spory w kraju (grupa przeciwników konstytucji), - szukanie przez grupy przeciwne reformom poparcia u Rosji. Przebieg wojny: - 1792 r. – podpisanie aktu konfederacji przez przeciwników reform (w Targowicy, przy poparciu Rosji), - Wkroczenie wojsk rosyjskich do Polski (1792), - Klęski wojska polskiego (nieliczne zwycięskie bitwy, np. pod Zieleńcami i Dubienką; dowodzący: ks. Józef Poniatowski, Tadeusz Kościuszko, - Przystąpienie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i członków Straży Praw do konfederacji targowickiej. Konsekwencje: - II rozbiór Polski (1793, Rosja, Prusy), - Opuszczenie Polski przez przywódców stronnictwa patriotycznego (Tadeusz Kościuszko, Ignacy Potocki, Stanisław Małachowski, Hugo Kołłątaj). Ważne wydarzenia: konfederacja targowicka – spisek magnacki zawiązany w celu obalenia reform Sejmu Czteroletniego i Konstytucji 3 maja (1791). Formalnie ogłoszona 14 maja 1792 w miasteczku Targowica na Ukrainie, faktycznie zawiązana w Petersburgu 27 kwietnia 1792. Przywódcy konfederacji, magnaci kresowi Potocki, Branicki, S. Rzewuski, S. Kossakowski dążyli do utrzymania starych struktur państwowych. Konfederaci zwrócili się o pomoc do Rosji, co wykorzystała Katarzyna II, wysyłając przeciwko Polsce 100-tysięczną armię. II rozbiór Polski – w 1793 roku Prusy i Rosja podpisały konwencję w sprawie II rozbioru Polski, który został zatwierdzony przez zdominowany przez targowiczan sejm grodzieński (1793). Ziemie zabrane: - Rosja: tereny dzisiejszej Ukrainy i Białorusi, - Prusy: Wielkopolska, Kujawy, płn. część Mazowsza, Gdańsk, Toruń Sejm w Grodnie – sejm zatwierdzający I rozbiór Polski; inne postanowienia: - Odwołanie wielu reform Sejmu Czteroletniego, - Odwołanie Konstytucji 3 maja, - Przywrócenie Rady Nieustającej, - Pozbawienie sejmu i króla realnej władzy. Ważne: Order Virtuti Militari – najwyższe polskie odznaczenie wojskowe. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego na pamiątkę zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami w wojnie polsko-rosyjskiej 1792. Powyższy materiał został opracowany przez Przeczytanie i zapamiętanie tych informacji ułatwi Ci zdanie klasówki. Pamiętaj korzystanie z naszych opracowań nie zastępuje Twoich obecności w szkole, korzystania z podręczników i rozwiązywania zadań domowych.

konstytucja 3 maja przyczyny przebieg skutki